CV onderhoud29 oktober 2015

Storingen aan de centrale verwarming, ofwel de cv-installatie, zijn een van de meest voorkomende storingen. In dit artikel bedoelen wij met de cv-installatie ook de gaskachels, (gevelkachel, gaskachel) en andere vormen van verwarmingen. Waar nodig zullen wij per verwarmingsbron een en ander toelichten.

Uitgevallen cv-ketel
Als de ketel is uitgevallen moeten de volgende punten eerst worden onderzocht voordat het kantoor wordt gebeld. Dit zijn de meest voorkomende problemen bij de uitvallen van de cv-installatie:
• De waterdruk is minder dan 0,5 bar of meer dan 3 bar.
• De cv-pomp draait niet
• Er staat geen spanning op de de ketel. De lampjes van de installatie branden niet.
• De installatie moet meerdere keren per dag / week worden bijgevuld
• Problemen met het expansievat en overdrukventiel
• De ketel brandt wel, maar de radiatoren worden niet warm.
• Er is geen warm water maar de radiatoren worden wel warm
• De ketel lekt

In de kopjes hieronder wordt ieder onderdeel afzonderlijk behandeld. Door deze punten eerst zelf te controleren kan de inzet van de Technische Dienst of een externe monteur worden voorkomen of kan de juiste informatie ingewonnen worden op grond waarvan wordt besloten de Technische Dienst of een externe monteur te laten komen.

Druk
Een verwarmingssysteem functioneert met een druk tussen de ongeveer 0,5 en 2 bar. Als de druk lager wordt dan 0,5 bar valt de cv-installatie uit. Als je een combiketel hebt, dan krijg je in dat geval geen warm water meer. Het controleren van de druk van het systeem is mogelijk door op de manometer te kijken (zie afbeelding 1). Deze bevindt zich in de regel direct bij de ketel, maar kan zich ook elders bevinden, bijvoorbeeld in de keuken, de badkamer of de bijkeuken.

Een manometer is meestal een ronde meter met een schaalverdeling van 0 tot 4 met een rode en een zwarte wijzer. De rode streep is met de hand instelbaar en geeft de optimale druk weer. De zwarte wijzer geeft de werkelijke druk weer. In sommige gevallen zit er op de manometer ook een groen vlak. In dat geval geeft het groene vlak het optimale gebied aan waartussen de druk zich zou mogen bevinden.

Water bijvullen
Als de waterdruk van cv-installatie onder de 1 bar komt wordt het hoog tijd om de
cv installatie bij te vullen. Ga daarbij als volgt te werk.

• Haal de stekker uit het stopcontact. De cv-pomp draait dan niet meer waardoor de lucht die in het systeem zit naar het hoogste punt gaat.
• Sluit de vulslang aan de wasmachine-, vul- of buitenkraan aan. Deze kraan bevindt zich doorgaans in de directe omgeving van het vulpunt van de installatie (zie afbeeldingen 2 en 3). Laat de slang vol lopen met water, zodat alle lucht uit de slang is. Op deze wijze komt er geen onnodige lucht in de cvinstallatie. De andere kant van de vulslang sluit je aan op het vulpunt. Het vulpunt is meestal te vinden op de cv-ketel zelf, in de badkamer of bijkeuken, maar in ieder geval op een radiator. Als tip: de lengte van de vulslang geeft meestal aan op welke afstand het vulpunt en de vulkraan van elkaar verwijderd zijn.
• Zet de vulkraan open en vervolgens open je het vulpunt. Het vulpunt kun je openen met een tang, een bijbehorende sleutel of een hendel. Laat de druk oplopen naar 2 bar en sluit vervolgende beide kranen.
• Loop vervolgens alle radiatoren na met een ontluchtingssleuteltje. Op elke radiator zit een ontluchter, bovenop of aan de zijkant. Laat alle lucht eruit. Het is makkelijk als je een oude doek of dweil bij de hand hebt, want er kan water aan de radiatoren ontsnappen. Werk hierbij van beneden naar boven (van de begane grond naar de zolder toe), lucht stijgt namelijk op.
• Controleer, als alle lucht uit het systeem is, nogmaals de druk. Als deze nog steeds op 2 bar staat is dat goed. Mocht deze onder de 2 bar gezakt zijn, herhaal dan de handelingen van het bijvullen totdat de druk 2 bar is en alle lucht uit de leidingen en radiatoren is verdwenen. Bij een grotere installatie kan het noodzakelijk zijn meerdere vulcycli te doorlopen.
• Steek de stekker weer in het stopcontact en de cv-ketel zal na een paar seconden weer aanslaan.
• Haal de vulslang van het vulpunt (sommige mensen laten de vulslang eraan zitten. Dat lijkt lekker makkelijk voor de volgende keer maar de kans is wel aanwezig dat vergeten wordt het vulpunt of de vulkraan goed af te sluiten. De installatie loopt dan weer snel leeg en het vergroot de kans op lekkages).

Zie ook het instructiefilmpje: Instructiefilm Nuon of de door onze technische dienst opgestelde instructie Uitleg bijvullen CV.

Borrelend geluid in de radiator
Wanneer je een borrelend geluid uit de radiator hoort komen dan is er sprake van lucht óf er is sprake van een lage waterdruk. Het is dan nodig om de installatie bij te vullen of te ontluchten. Zuurstof kan in de leiding komen door lekkage bij de koppelingen. Hierdoor ontstaat lucht- en drukverlies. Tikgeluiden in leidingen zijn normaal: de installatie koelt dan af of warmt juist op.

Elektra
De cv-installatie is een verbrandingsinstallatie. Door het verbranden van gas wordt het water verwarmd dat door de leidingen loopt. Het rondpompen gebeurt met een pomp en ook voor de verbranding wordt lucht toegevoerd. Als er dus geen stroom op de installatie zit, zal deze niet werken. Als de ketel uitvalt kan dat dus ook het gevolg zijn van een doorgeslagen stop of zekering. Controleer of de lampjes van de cv-installatie branden en de pomp draait. Als dat niet het geval is controleer dan ook de zekering.

Pomp
Als de cv-ketel brandt maar de radiatoren worden niet warm is de kans aanwezig dat de cv-pomp vastzit of kapot is. De temperatuurmeter op de ketel geeft dan aan dat de temperatuur hoog genoeg is. Doorgaans is de keteltemperatuur tussen de 60 en 90 graden. Je kunt de pomp controleren door een schroevendraaier of een ander metalen voorwerp tegen de pomp te houden, precies in het midden van de zilverkleurige ring met een gleuf.

Als je een brommend geluid hoort draait de cv-pomp. Controleer vervolgens de af- en aanvoerleidingen van de cv-installatie. Als de pomp niet goed functioneert wordt niet meer dan twee meter van de leiding warm. Een brommend geluid kan wijzen op een defecte schoep van de pomp. Als er geen brommend geluid te horen is kunnen de schoepen vastzitten. Als er geen spanning op de ketel zit draait de pomp uiteraard ook niet, maar zal de installatie ook niet branden.

Voor de cv-installatie en de pomp is het beter om deze het gehele jaar te laten draaien. Als de pomp langere tijd stil staat kan deze vast komen te zitten.

Expansievat
Als de cv-installatie goed gevuld is, maar heel snel leeg loopt kan dat een aantal oorzaken hebben. Een ander probleem kan zijn dat je de installatie bijvult en de druk binnen een paar seconden weer op 2 bar staat en daarna weer snel wegzakt. De kans is dan heel groot dat het expansievat kapot is (zie afbeelding 4). Het controleren van het expansievat gaat als volgt. Tik op het expansievat. De onderzijde van het expansievat moet hol klinken en de bovenkant vol. Als er geen verschil is hoe de bovenzijde en de onderzijde klinken is het expansievat doorgaans defect. Hieronder wordt beschreven wat het nut is van een expansievat en hoe het werkt.

Het expansievat zorgt ervoor dat de druk in het gehele systeem op peil blijft, zowel wanneer het cv-water warm is als koud. Als de cv-installatie koud is en de cvinstallatie slaat aan wordt het water opgewarmd. Warm water neemt meer ruimte in dan koud water en de druk in het systeem loopt langzaam op. Om te voorkomen dat de druk te hoog wordt, wordt een expansievat in het systeem geplaatst. Het bestaat uit een hol vat met een rubbervlak in het midden. Het gedeelte dat aangesloten is op het cv-systeem zit vol met water, het andere deel met lucht. Als de druk oploopt zet het water uit, rekt het rubber op en daarmee wordt de lucht ingedrukt in het andere deel. Deze luchtdruk houdt het gehele systeem op druk.

Als het rubber poreus is geworden (door bijvoorbeeld ouderdom) loopt ook het luchtgedeelte vol met water en functioneert het expansievat niet meer. Het komt dan voor dat druk kan oplopen tot drie bar, maar zodra het water afkoelt weer terugloopt naar 0,5 bar waardoor de ketel uitvalt. In dat geval moet de ketel dus iedere dag worden bijgevuld. Als de druk wordt opgevoerd boven de 3 bar treedt ook het overdrukventiel (zie hieronder) in werking.

Het vervangen van een expansievat is meestal erg eenvoudig en een expansievat is in de regel niet zo duur.

Overdruk- of overstortventiel
Wanneer de druk in de installatie boven de 3 bar komt, treedt het overdrukventiel of overstortventiel in werking (zie ook afbeelding 2). Het overdrukventiel is een beveiliging die op elke installatie zit om te voorkomen dat het systeem teveel druk opbouwt. Als de druk boven de 3 bar komt gaat het ventiel open en stroomt het overtollig water eruit totdat de druk weer onder de 3 bar komt. Als het ventiel een keer open is geweest, is de kans heel groot dat deze gaat lekken. In 99 van de 100 gevallen is het overdrukventiel na opening vervuild en moet het vervangen worden.

3-wegklep
De 3-wegklep (deze zit alleen op een combiketel, een ketel die zowel de verwarming regelt als het warme water) zorgt ervoor dat je warm water krijgt als je er om vraagt. Als je warm water vraagt dan gaat de cv ketel branden; de 3-wegklep sluit in dat geval het grote circuit van de cv-installatie af om het water te verwarmen. De ketel brandt nu op het kleine circuit en verwarmt alleen het water voor de warm watervoorziening. Als de 3-weg klep defect is krijg je geen warm water maar een warme cv-installatie. De radiatoren worden dan wel warm. Als je de cv-installatie stookt en je vraagt ook warm water dan heeft het warm water voorrang dus je kan ze niet allebei tegelijk gebruiken.
Andersom kan het ook zijn dat je wel warm water kunt tappen maar dat je radiatoren niet warm worden. Dit kan het gevolg zijn van een defecte pomp, maar ook van een niet functionerende 3-wegklep.

Inlaatcombinatie
De inlaatcombinatie zit op de koud waterleiding en werkt alleen als je warm water vraagt. De inlaatcombinatie is een beveiliging die ervoor zorgt dat de druk van de warm waterinstallatie niet te hoog wordt. Als je warm water vraagt gaat de ketel branden. Het water wordt opgewarmd en zet hierdoor uit waardoor de druk in de installatie oploopt. Als de druk te hoog wordt loost de installatie druppelsgewijs zijn druk. De inlaatcombinatie is daarom (als het goed is) altijd aangesloten op het riool omdat hij geregeld druppelt. Als de inlaatcombinatie kapot is, dan kan de druk niet meer weg en is de kans groot dat je warmwaterkraan in de keuken of badkamer gaat druppen. Draai de knoppen niet harder aan, maar kijk even of de inlaatcombinatie nog steeds druppelt, nadat je warm water heb gebruikt.

Lekkende ketel
De ketel kan op meerdere plaatsen lijken te lekken. Dit kan het gevolg zijn van een defect overdrukventiel of wijzen op andere problemen zoals een defect expansievat. Het kan echter ook voorkomen dat de ketel zelf lekt. Schakel in dat geval ons kantoor in. Een lekkende ketel betekent meestal dat de ketel in zijn geheel vervangen moet worden.

Let echter wel op, want wat soms kan lijken op een lekkage hoeft niet per se een lek te zijn. Zo treedt condensvorming bijvoorbeeld bij elke ketel op. Dit heeft twee redenen. Enerzijds doordat een ketel warm wordt en warme damp verspreidt die elders weer condenseert. Anderzijds omdat bij de verbranding van gas twee restproducten overblijven: koolstofdioxide en water. Als de waterdamp niet goed wordt afgevoerd door de afvoerpijp kan deze als condens neerslaan.

Houdt de cv-ketel vrij
Troep rondom de cv-ketel belemmert een monteur in zijn werk bij het onderhouden van de cv-ketel. In Arbo-voorschriften staat vastgesteld dat monteurs ruimte moeten hebben om hun werkzaamheden te uit te voeren. Aan weerszijden van de cv-ketel moet een loopruimte zijn van in ieder geval een meter. De hoogte aan beide kanten moet twee meter zijn. Een monteur is niet verplicht om zijn werk ui te voeren wanneer dit niet in orde is. Door de ruimte netjes te houden voorkom je dus dat de monteur onverrichter zake naar huis gaat.

Meer weten over cv onderhoud?
Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen en wil je meer weten over cv onderhoud? Neem dan contact op met ons kantoor.